Alan Watts to postać, która na stałe wpisała się w historię współczesnej filozofii, nie tylko dzięki swojej głębokiej wiedzy na temat tradycji Wschodu, ale także dzięki wyjątkowej zdolności przekładania tych myśli na język przystępny dla Zachodnich odbiorców. Jego podejście do filozofii, które łączyło nauki Buddy, Tao i Hindusów z nowoczesnym myśleniem Zachodu, stanowiło pomost między tymi dwoma odmiennymi światami, które często wydawały się być w opozycji do siebie. Watts, wykształcony teolog i były anglikański ksiądz, odrzucił tradycyjny obraz Boga i religii, by całkowicie poświęcić się duchowym naukom Wschodu, które uważał za bardziej odpowiednie dla współczesnego człowieka.
Kluczowym elementem filozofii Wattsa było przekonanie, że rzeczywistość, którą postrzegamy, jest w zasadzie iluzją. To, co uznajemy za stałe i niezmienne, w rzeczywistości jest ciągłym procesem zmiany. Jego myśli często przywoływały obraz rzeki, której bieg nieustannie się zmienia. Tak jak woda nie jest w stanie zatrzymać się w jednym miejscu, tak i my nie powinniśmy próbować zatrzymać momentów w naszym życiu, bo wówczas skazujemy się na cierpienie. Zamiast tego, Watts zachęcał do przyjęcia postawy, w której życie traktujemy jako nieustanny przepływ, z którym powinniśmy współpracować, a nie z nim walczyć. Zgodnie z tym poglądem, nasze cierpienie często wynika z nieświadomości tej zmienności i prób trzymania się czegoś stałego, co w rzeczywistości nie istnieje.
Watts był również zdecydowanym krytykiem iluzji ego, czyli przekonania, że każdy z nas jest oddzielną jednostką, całkowicie niezależną od innych. Dla niego prawdziwa mądrość polegała na odkryciu, że nasze poczucie odrębności jest tylko wytworem umysłu, a w rzeczywistości jesteśmy częścią większego, wspólnego procesu. Jedną z jego najważniejszych idei była zatem jedność człowieka z wszechświatem, która uwalniała od iluzji oddzielenia. Względem tego podejścia, Watts nie postrzegał religii i duchowości jako czegoś, co nakazuje podporządkowanie się zewnętrznym regułom, ale jako narzędzie do odkrywania wewnętrznej harmonii i połączenia z całym istnieniem. Ta filozofia miała także ogromne znaczenie w kontekście relacji międzyludzkich, ponieważ prowadziła do większej empatii i zrozumienia wobec innych. Jeśli dostrzegamy w innych część samego siebie, trudniej jest nam wchodzić w konflikty i spory.
Kolejnym istotnym elementem myśli Wattsa była koncepcja niepewności, którą wielu ludzi próbuje za wszelką cenę unikać. W swojej książce „Mądrość niepewności” Watts przekonywał, że nasze lęki i obsesja na punkcie kontrolowania przyszłości prowadzą nas do wytwarzania stresu i niepokoju. Zamiast próbować zrozumieć wszystko w pełni i przewidzieć każdą możliwość, Watts sugerował, by przyjąć bardziej zrelaksowane podejście do życia, pozwalając sobie na niepewność i otwartość na to, co nadchodzi. Jego poglądy na temat życia, które jest z natury nieprzewidywalne i niepewne, zyskały popularność wśród osób szukających większego spokoju i akceptacji w obliczu chaosu współczesnego świata.
Warto także podkreślić, że Watts, choć mówił o powadze życia, nigdy nie odbierał mu radości. Wręcz przeciwnie, życie według niego miało być rodzajem zabawy, tańca, który przyjmujemy z lekkością i radością. Zamiast traktować życie jako ciężką misję, zachęcał do traktowania go jak nieskończoną grę, w której nie ma błędów, a tylko lekcje i doświadczenia. W tym kontekście, jego podejście do życia może być postrzegane jako antidotum na współczesny kult ciężkiej pracy, stresu i ambicji, które często prowadzą do wypalenia i utraty sensu.
Jego filozofia, choć głęboko osadzona w duchowych tradycjach Wschodu, miała także wymiar praktyczny. Zachęcała do zmiany perspektywy na życie, co mogło pomóc wielu osobom odnaleźć większą harmonię, spokój i sens w codziennym funkcjonowaniu. Dzisiaj, w dobie kryzysów egzystencjalnych, jego myśli zyskują na znaczeniu. Alan Watts pozostawił po sobie nie tylko bogaty dorobek filozoficzny, ale także narzędzia do tego, byśmy sami mogli odkryć, kim naprawdę jesteśmy i jak możemy żyć w zgodzie ze sobą i światem.
