Podczas oprowadzania po wystawie Leaky Bodies, Shared Worlds. Works from the Bunkier Sztuki Collection in Kraków w Reykjavík Art Museum – Hafnarhús jeden z uczestników zwrócił uwagę, że lasy i jelenie są dla Islandczyków czymś egzotycznym. Rozmowa toczyła się przed pracą Bartosza Kokosińskiego. Na dwóch piętrach Hafnarhús zgromadzono prace trzydziestu artystek i artystów z kolekcji […]
ŚWIATŁO. IMAGINE PEACE TOWER YOKO ONO NA WYSPIE VIÐEY
W lipcu 1964 roku w Tokio ukazała się książka, której nakład wynosił zaledwie pięćset egzemplarzy. Nosiła tytuł Grapefruit, a jej autorką i wydawczynią była Yoko Ono. Zamiast opowiadań zawierała ponad sto pięćdziesiąt krótkich instrukcji, z których część wymagała działania, inne zaś można było wykonać wyłącznie w wyobraźni. W jednej z nich, zatytułowanej Cloud Piece i […]
Maia Ruth Lee. Co zabieramy ze sobą
Co właściwie człowiek zabiera ze sobą, kiedy całe życie przenosi się między miejscami? Maia Ruth Lee odpowiada na to pytanie od kilkunastu lat. Walizkami, linami, kawałkami metalu, płótnem, rodzinnymi filmami i znakami przypominającymi alfabet, którego nie sposób przeczytać. W jej pracach migracja nie zaczyna się na granicy i nie kończy po rozpakowaniu bagażu. Zostaje w […]
ZIEMIA, KTÓRA JESZCZE MÓWI. OLGA TOKARCZUK. REYKJAVÍK
Są rozmowy, które kończą się wraz z ostatnim pytaniem, i takie, które jeszcze długo pracują w człowieku. Spotkanie z Olgą Tokarczuk w Reykjavíku należało do tych drugich. Słuchałem jej opowieści z poczuciem, że kolejne wątki – Islandia, dzieciństwo, psychologia, Londyn, granice, zwierzęta, historia, pisanie – nie rozchodzą się w różnych kierunkach. Przeciwnie. Układają się w […]
PRZESTRZEŃ
Są przestrzenie, przez które przechodzimy, niemal ich nie zauważając. W innych zwalniamy bez wyraźnego powodu, zmieniamy drogę, patrzymy w górę, dotykamy ściany, siadamy na chwilę, choć nigdzie nie planowaliśmy zostać. Różnica nie zawsze tkwi w tym, co uznalibyśmy za piękne. Częściej w tym, czy otoczenie potrafi zatrzymać naszą uwagę. Miasto pokazuje to szczególnie wyraźnie. Skala […]
NASTĘPNI
Opowieści. Przechodzą z pokolenia na pokolenie. Budują nowych, zaglądają do starych, zabierają teraźniejszych do przeżycia wstecz. Nie zawsze kompletne. Nieoczywiste. Jedno życie sięga daleko poza własny czas. Pamięć opowieści przechodzi z jednych przez drugich. Doświadczają następni. W Prawieku i innych czasach czas przestaje być jeden. Tokarczuk rozdziela go pomiędzy ludzi, miejsca, rzeczy, zdarzenia. Prawiek trwa, […]
WEWNĘTRZNA DYNAMIKA
Mówi się, że czasy są dynamiczne. Zdanie wraca z taką regularnością, że dynamika zaczyna wyglądać nie na cechę konkretnego momentu, lecz na stały składnik każdej teraźniejszości. Dynamiczne były lata dziewięćdziesiąte. Dynamiczna była pierwsza dekada nowego wieku. Potem przyszły kryzysy, wojny, migracje, kolejne technologie. Każdy okres znajduje własne dowody na to, że właśnie teraz rzeczywistość przyspieszyła […]
JEDEN ROZDZIAŁ
W 2014 roku na obrzeżach Oslo posadzono tysiąc świerków. Za dziewięćdziesiąt kilka lat ich drewno stanie się papierem. Na tym papierze zostaną wydrukowane książki, które już istnieją. Projekt Future Library (Framtidsbiblioteket) zainicjowała w 2014 roku szkocka artystka Katie Paterson. Co roku jeden zaproszony pisarz przekazuje organizatorom niepublikowany rękopis. Tekst zostaje zamknięty w archiwum. Nie można […]
ŚLADY PAMIĘCI
Każdy z nas buduje własną opowieść. To ona nadaje sens chaotycznym wydarzeniom. Nie składamy się przecież z samych faktów, ale z tego, jak je pamiętamy. Psycholog Dan McAdams nazwał to tożsamością narracyjną. Zwrócił uwagę, że człowiek przez całe życie porządkuje doświadczenia w historię, która tłumaczy mu, kim jest. To nie pamięć wydarzeń buduje tożsamość, lecz […]
ŻYCIE JAKO EKSPERYMENT
Są książki, które przynoszą gotowe odpowiedzi, i takie, które uczą nas zadawać pytania. Istnieją jednak dzieła idące o krok dalej – domagają się, by sprawdzić, czy zapisane w nich idee potrafią przetrwać zderzenie z rzeczywistością. W tę rzadką kategorię wpisuje się Walden, czyli życie w lesie Henry’ego Davida Thoreau. Łatwo sprowadzić tę opowieść do romantycznego […]