NOWE ROZDANIE - O Zmierzchu i Świcie

Świata jest za dużo. Olga Tokarczuk

14 października 2026 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się powieść, której akcja prowadzi między innymi do powojennego Wrocławia i na Dolny Śląsk. W świecie przesiedleń i zmieniających się granic spotykają się ludzie, którzy utracili swoje domy i muszą odnaleźć się w miejscach naznaczonych cudzą historią. To opowieść o pamięci, tożsamości i przynależności, stawiająca pytanie, czy można naprawdę zacząć życie od nowa, nie pozostawiając za sobą przeszłości.

FILM

Szklanka tuszu (Dvě deci tuše). Ester Geislerová

Dokument Ester Geislerovej, prezentowany podczas 42. Warszawskiego Festiwalu Filmowego, przybliża postać Petra Geislera - japonisty, tłumacza i kaligrafa. Poprzez osobistą historię rodzinną reżyserka odkrywa świat japońskiej kultury, sztuki pisma i pamięci o człowieku, którego życie łączyło różne tradycje. Film jest zarazem portretem artysty i opowieścią o relacji córki z ojcem.

WYSTAWA

Wajda / Czapliński intymnie

19 października - 19 listopada 2026 | Plac Centralny, Warszawa. Fotografie Czesława Czaplińskiego ukazują Andrzeja Wajdę nie tylko jako reżysera, lecz także człowieka uchwyconego w chwilach pracy, rozmów i prywatnych spotkań. Powstające przez kilkadziesiąt lat portrety tworzą zapis wieloletniej znajomości fotografa z artystą, odsłaniając mniej znaną stronę jednej z najważniejszych postaci polskiego kina.

SCENA

Niezapomniany Fogg

21-25 października 2026 | Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury, Warszawa. Muzyczna opowieść o Mieczysławie Foggu, którego głos towarzyszył kilku pokoleniom Polaków. Tadeusz Chudecki prowadzi widzów przez życie artysty - od przedwojennej Warszawy, przez zagraniczne tournée, po doświadczenia wojny i powojennej rzeczywistości. Spektakl w reżyserii Anny Wieczur łączy piosenki, teatralne anegdoty i osobiste wspomnienia, przywołując atmosferę dawnych kabaretów i rewii. To również opowieść o przemijaniu, pamięci i niezwykłej trwałości muzyki.

REPORTAŻ

Tomasz Stawiszyński w rozmowie z Remigiuszem Grzelą

O poszukiwaniu własnego miejsca w świecie, potrzebie zakorzenienia i historiach, dzięki którym nadajemy sens własnym doświadczeniom. Punktem wyjścia jest "Czynnik alchemiczny", zbiór opowiadań związanych z grecką wyspą Korfu. Rozmowa prowadzi od wspomnień z dzieciństwa na warszawskiej Chomiczówce po refleksje nad przemijaniem, bliskością i umiejętnością zachowania zachwytu nad życiem.

PODCAST

Hanna Krall i Mariusz Szczygieł – Rozmowy (nie)wygodne

Spotkanie dwóch wybitnych przedstawicieli polskiego reportażu, których łączy wieloletnia znajomość i szczególna wrażliwość na ludzkie historie. Rozmowa jest okazją do przyjrzenia się warsztatowi reporterskiemu, sztuce zadawania pytań i odpowiedzialności za opowieści powierzane pisarzowi. To spotkanie, które warto obejrzeć nie tylko ze względu na literaturę, ale również na wyjątkową relację między rozmówcami.

WYDARZENIE

29. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie | 22-25 października 2026

Autor Świata według Garpa, twórca Życia Pi i pisarz, którego Tamte dni, tamte noce podbiły świat. John Irving, Yann Martel i André Aciman to tylko część nazwisk zapowiadanych na tegorocznych Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie. Wśród gości znalazła się również laureatka Literackiej Nagrody Nobla Olga Tokarczuk, a także Jacek Dukaj, Szczepan Twardoch, Jakub Żulczyk, Joe Hill, Kristina Sabaliauskaitė i Wojciech Tochman. Cztery dni spotkań autorskich, premier wydawniczych i dyskusji, które pozwolą przyjrzeć się literaturze z perspektywy jej twórców.

KSIĄŻKA

Anne Carson – Autobiografia czerwonego

Współczesna reinterpretacja mitu o Gerionie, opowiedziana w formie powieści poetyckiej. Anne Carson łączy antyczną mitologię z historią dorastania, odkrywania własnej tożsamości i pierwszej miłości. Jedna z najważniejszych książek kanadyjskiej noblistki, w Polsce wydana w przekładzie Macieja Topolskiego przez Ossolineum.

FILM

AGIA – reż. Lorin Terezi

Albania, lata 90. Po upadku komunistycznego reżimu młoda kobieta sprzeciwia się tradycji zabraniającej jej nauki rodzinnego rzemiosła, zarezerwowanego dla mężczyzn. Jej walka o niezależność rozgrywa się w społeczności, w której dawne zasady wciąż wyznaczają granice wolności. Dramat Lorina Tereziego o emancypacji i przemianach społeczeństwa po dyktaturze.

WYSTAWA

Alina Szapocznikow / Nairy Baghramian

Zachęta - Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa 16 października 2026 - 31 stycznia 2027 Wystawa zorganizowana w setną rocznicę urodzin Aliny Szapocznikow zestawia jej twórczość z pracami współczesnej rzeźbiarki Nairy Baghramian. Spotkanie dwóch artystek staje się punktem wyjścia do refleksji nad cielesnością, kruchością i granicami ludzkiego doświadczenia. Ekspozycja ukazuje, jak rzeźba może przekraczać tradycyjne wyobrażenia o formie, materiale i przedstawianiu ciała.

SCENA

EDYTA GEPPERT – RECITAL

16 października 2026, godz. 19:00 Cavatina Hall, Bielsko-Biała Edyta Geppert, jedna z najwybitniejszych interpretatorek polskiej piosenki literackiej, wystąpi w Bielsku-Białej z recitalem obejmującym utwory z różnych okresów swojej kariery. Artystka od lat konsekwentnie buduje własny język sceniczny, w którym najważniejsze pozostają słowo, muzyka i precyzja interpretacji. W jej repertuarze znajdują się kompozycje do tekstów m.in. Agnieszki Osieckiej, Wojciecha Młynarskiego i Jonasza Kofty.

REPORTAŻ

ZYGMUNT KRAUZE – „MUZYKA NIE JEST UNIWERSALNA”

Wywiad Filipa Lech az jednym z najważniejszych polskich kompozytorów współczesnych, poświęcony jego fascynacji kulturami Japonii i Korei. Zygmunt Krauze opowiada o odmiennych sposobach słuchania i rozumienia muzyki, podważając przekonanie, że jest ona językiem jednakowo zrozumiałym dla wszystkich. Rozmowa o tym, jak kultura kształtuje nasze doświadczenie dźwięku.

PODCAST

Ryszard Kapuściński with David Samuels

David A. Goldfarb rozmawia z amerykańskim dziennikarzem Davidem Samuelsem o twórczości Ryszarda Kapuścińskiego i jej wpływie na amerykański reportaż literacki. Punktem wyjścia jest pisarstwo polskiego autora, które od lat wywołuje dyskusje o granicach między dokumentem a literaturą. Rozmowa dotyczy języka, narracji i odpowiedzialności reportera wobec opisywanej rzeczywistości.

WYDARZENIE

12. Festiwal im. Zygmunta Haupta

14-18 października 2026 | Gorlice. Pięć dni spotkań poświęconych literaturze, która nie poddaje się łatwym klasyfikacjom. Dwunasta edycja festiwalu, którego dyrektorem artystycznym jest Andrzej Stasiuk, zgromadzi pisarzy, poetów, eseistów i krytyków. W programie znalazły się rozmowy m.in. z Elizą Kącką, Weroniką Murek, Piotrem Sommerem i Mikołajem Grynbergiem, a także spotkania poświęcone Mironowi Białoszewskiemu, Tove Ditlevsen i twórczości samego Zygmunta Haupta.

KSIĄŻKA

DOM WARSZAWSKI – BEATA CHOMĄTOWSKA

Sto lat historii zapisanej pod jednym adresem. Beata Chomątowska przygląda się kamienicy przy Litewskiej 10 w Warszawie i losom ludzi, którzy ją zamieszkiwali. Przedwojenny luksusowy dom, w czasie okupacji miejsce związane z niemieckim aparatem władzy, po wojnie - z nową administracją i kolejnymi środowiskami stolicy. Z historii jednego budynku powstaje opowieść o pamięci miejsca, mieszkańcach i przemianach Warszawy.

FILM

PASAŻERKA – ANDRZEJ MUNK, WITOLD LESIEWICZ

Na pokładzie transatlantyku Liza dostrzega kobietę, która przypomina jej Martę - więźniarkę Auschwitz, gdzie Liza była strażniczką. Spotkanie uruchamia wspomnienia i konfrontuje ją z własną wersją przeszłości. „Pasażerka” nie opowiada jednak wyłącznie o pamięci obozu. Munk buduje film wokół winy, władzy i mechanizmu samooszustwa - różnicy między tym, jak człowiek pamięta własne czyny, a tym, co rzeczywiście się wydarzyło. Film pozostał niedokończony po śmierci Andrzeja Munka w 1961 roku. Zrealizowany przez niego materiał scalił Witold Lesiewicz, uzupełniając go komentarzem Wiktora Woroszylskiego. Premiera odbyła się 20 września 1963 roku, dokładnie w drugą rocznicę śmierci Andrzeja Munka.

WYSTAWA

ALFRED LENICA – FARBY W RUCHU

Alfred Lenica należał do najważniejszych przedstawicieli polskiej awangardy XX wieku. Płocka Galeria Sztuki pokazuje ponad 80 jego obrazów olejnych i prac na papierze, prowadząc przez kolejne etapy twórczości - od eksperymentów taszystowskich i informelu po abstrakcyjne kompozycje o surrealistycznym charakterze. Tytuł wystawy pochodzi od obrazu „Farby w ruchu” z 1949 roku, uznawanego za pierwsze polskie dzieło taszystowskie. Lenica pozwolił w nim farbie swobodnie spływać po powierzchni, włączając przypadek i ruch w sam proces powstawania obrazu. Wystawa trwa do 11 października.

SCENA

„Osiecka” – reż. Ewa Telega

Kameralny spektakl zbudowany z dzienników, listów, korespondencji i piosenek Agnieszki Osieckiej. Ewa Telega nie tworzy klasycznej biografii poetki - oddaje jej głos poprzez prywatne zapiski i teksty, odsłaniając mniej publiczną stronę jednej z najważniejszych postaci polskiej kultury. Na scenie występuje Katarzyna Łochowska, której przy fortepianie towarzyszy Jacek Kita. Teatr Ateneum/ Warszawa

REPORTAŻ

EWA KASPRZYK – ROZMOWA ALINY GUTEK

Ewa Kasprzyk bez specjalnej potrzeby wygładzania własnej biografii. Opowiada o zbliżających się siedemdziesiątych urodzinach, wieku, kompleksach, relacjach i aktorstwie. Wraca również do początków - do szkoły teatralnej dostała się dopiero za czwartym razem. Rozmowa o pewności siebie, która nie pojawiła się od razu, i o życiu bez podporządkowywania się temu, czego w danym wieku „wypada” chcieć.

PODCAST

OLGIERD ŁUKASZEWICZ – „JESTEM BEZPRUDERYJNY”

Olgierd Łukaszewicz w rozmowie z Remigiuszem Grzelą opowiada o aktorstwie, starzeniu się i przekraczaniu granic, które przez lata wyznaczał sobie sam. Wraca do najważniejszych ról, mówi o ciele, intymności i potrzebie pozostawania aktywnym mimo upływu czasu. Rozmowa z aktorem, który w wieku osiemdziesięciu lat wciąż szuka nowych doświadczeń i nie zamierza podporządkowywać się temu, czego oczekuje się od jego wieku.

WYDARZENIE

BJÖRK / ECHOLALIA

Bielsko-Biała. Autorska wystawa Echolalia obejmuje trzy wielkoformatowe instalacje audiowizualne: Ancestress, Sorrowful Soil oraz Nerve Bloom (remix). Ostatnia z nich powstała we współpracy z polską malarką Natalią Kleszczewską. Wystawę można oglądać do 25 października.