Gabor Maté, lekarz i autor książek, który przez lata pracy z pacjentami badał zjawisko traumy, napisał książkę „Kiedy ciało mówi nie”. Jest to niezwykle ważna lektura, która w prosty, ale głęboki sposób pokazuje, jak trauma z przeszłości nie tylko pozostaje w naszej psychice, ale także zostaje zapisana w ciele. Maté w swojej książce rzuca światło na temat, który jest często ignorowany przez współczesną medycynę – związek między nieprzepracowanymi traumami a chorobami somatycznymi. Wskazuje, że nasze ciało pamięta wszystko, nawet jeśli nasza psychika stara się zapomnieć.
Ciało jako pamięć traumy
Jednym z głównych założeń książki „Kiedy ciało mówi nie” jest teza, że nasze ciało jest niczym zapis cyfrowy, który przechowuje wszystkie wydarzenia z naszego życia, w tym te, które były zbyt bolesne, abyśmy mogli je przetworzyć lub wyrazić w słowach. Trauma, niezależnie od jej natury – psychicznej czy fizycznej – może zostać stłumiona w naszej świadomości, ale zostaje w ciele. Maté, opierając się na swoich doświadczeniach z pracy z pacjentami, wskazuje, że nasze ciało reaguje na nieprzepracowane traumy w sposób, który w dłuższym czasie prowadzi do różnych zaburzeń somatycznych, takich jak choroby autoimmunologiczne, nowotwory, zaburzenia serca, a także depresja i lęki.
Zamknięte emocje, ból, który nie został wyrażony lub uznany, mają swoje miejsce w ciele. Zostało to wielokrotnie potwierdzone przez badania neurobiologiczne, które pokazują, jak intensywne emocje mogą wpłynąć na nasze ciało na poziomie komórkowym. Co więcej, Maté zwraca uwagę na fakt, że trauma nie jest jedynie kwestią przeszłych doświadczeń, ale także tego, jak żyjemy i jak traktujemy siebie w codziennym życiu. Jak nasze ciała reagują na stres, brak miłości, poczucie odrzucenia lub nierozwiązane konflikty – wszystko to pozostawia ślad w naszym organizmie.
Traumy w ukryciu
Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, że niektóre traumy, które doświadczyliśmy w dzieciństwie lub w innych momentach życia, są głęboko ukryte w naszej psychice. Możemy nawet nie pamiętać konkretnych wydarzeń, które były traumatyczne, ale nasze ciało wciąż „pamięta” te momenty, przechowując je w napięciach mięśniowych, w problemach zdrowotnych, w reakcji na różne bodźce.
Maté wskazuje, że najtrudniejsze do zdiagnozowania są te traumy, które zostały stłumione i które nie mają wyraźnych objawów w postaci psychicznych urazów. Na przykład, jeśli dziecko było świadkiem przemocy w domu, ale nigdy nie doznało jej bezpośrednio, może nie uznać tego za traumę. Jednak ta emocjonalna „niewidoczna rana” może wpłynąć na rozwój osobowości i zdrowie fizyczne w późniejszych latach życia. Często osoby, które doświadczyły subtelnych, ale bolesnych traum, nie łączą swoich problemów zdrowotnych z przeszłością, a przez to nie podejmują odpowiedniej terapii.
Jak trauma manifestuje się w ciele?
Trauma, która nie jest uznana i przetworzona, może powodować chroniczne napięcie w ciele. Może to prowadzić do problemów z układem pokarmowym, problemów z oddychaniem, bólów głowy, czy też bólu w plecach lub szyi. Osoby, które doświadczyły traumy, mogą nie być w stanie odczuwać tych napięć w pełni, ale te zmiany w ciele są widoczne – na poziomie neurologicznym, hormonalnym i metabolicznym.
Maté podaje przykład osób, które doświadczyły silnego stresu i traumy, na przykład w dzieciństwie, a później zmagają się z chorobami autoimmunologicznymi, jak reumatoidalne zapalenie stawów. Często osoby te przeżywają wewnętrzny konflikt między tym, co czuje ich umysł, a tym, co dzieje się z ich ciałem. Nie potrafią połączyć tych dwóch rzeczywistości – psychicznej i somatycznej – a choroba staje się wyrazem tego wewnętrznego braku harmonii.
Jak zatem leczyć traumę?
Gabor Maté, w swojej książce, opisuje różne metody leczenia traumy, które nie polegają tylko na rozmowie z terapeutą, ale także na pracy z ciałem. Bardzo ważne jest, aby w terapii zwrócić uwagę na ciało pacjenta, ponieważ ciało posiada swoje własne mechanizmy obronne, które mogą blokować proces leczenia. Często konieczne jest włączenie technik takich jak terapia manualna, joga, medytacja, oddechowe techniki relaksacyjne, które pomagają „uwolnić” napięcia nagromadzone w ciele.
Maté podkreśla znaczenie akceptacji emocji i uznania traumy w procesie uzdrawiania. Przebaczenie, uznanie przeszłych doświadczeń i przyjęcie ich jako części własnej historii, to kluczowe kroki na drodze do uzdrowienia. Trauma nie może być jedynie „wycięta” z życia – musi zostać przyjęta i zintegrowana, aby nie prowadziła do dalszych problemów zdrowotnych.
Ciało jako mapowanie emocji
Maté przypomina nam, że to, co dzieje się w naszej psychice, ma swoje odbicie w ciele. Emocje, które pozostają nieprzepracowane, blokują przepływ energii w organizmie. I to właśnie ta blokada może prowadzić do różnych dolegliwości. Z kolei uwolnienie tych zablokowanych emocji prowadzi do ich integracji z ciałem i umysłem, co pomaga w uzyskaniu zdrowia psychicznego i fizycznego.
„Kiedy ciało mówi nie” Gabor Maté jest książką, która skłania do refleksji nad tym, jak traumy zapisane w naszym ciele wpływają na nasze zdrowie. To nie tylko historia o tym, jak choroby somatyczne są związane z przeżyciami psychicznymi, ale także opowieść o tym, jak procesy terapeutyczne mogą pomóc w uwolnieniu się od traumy. Każdy z nas, niezależnie od tego, czy jesteśmy świadomi swojej przeszłości, nosi w sobie zapisy emocji i doświadczeń, które mają wpływ na nasze zdrowie. Kluczem do uzdrowienia jest akceptacja, zrozumienie i integracja tych doświadczeń w sposób, który pozwala na pełne uzdrowienie ciała i umysłu.
