ŚWIATŁO. IMAGINE PEACE TOWER YOKO ONO NA WYSPIE VIÐEY

W lipcu 1964 roku w Tokio ukazała się książka, której nakład wynosił zaledwie pięćset egzemplarzy. Nosiła tytuł Grapefruit, a jej autorką i wydawczynią była Yoko Ono. Zamiast opowiadań zawierała ponad sto pięćdziesiąt krótkich instrukcji, z których część wymagała działania, inne zaś można było wykonać wyłącznie w wyobraźni. W jednej z nich, zatytułowanej Cloud Piece i zapisanej wiosną 1963 roku, artystka proponowała, by wyobrazić sobie chmury, z których kapie woda, a następnie wykopać w ogrodzie dół i je tam złożyć. Nie chodziło o stworzenie przedmiotu ani nawet o rzeczywiste wykonanie polecenia.

O ZMIERZCHU I ŚWICIE MAGAZYN KULTURALNY  ·  ISSN 3071-9445

NOWE ROZDANIE

Fot. Olga Tokarczuk, Świata jest za dużo, Wydawnictwo Literackie, 2026. Projekt okładki: Kira Pietrek. Materiały prasowe wydawnictwa.
KSIĄŻKA

Świata jest za dużo. Olga Tokarczuk

14 października 2026 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się powieść, której akcja prowadzi między innymi do powojennego Wrocławia i na Dolny Śląsk. W świecie przesiedleń i zmieniających się granic spotykają się ludzie, którzy utracili swoje domy i muszą odnaleźć się w miejscach naznaczonych cudzą historią. To opowieść o pamięci, tożsamości i przynależności, stawiająca pytanie, czy można naprawdę zacząć życie od nowa, nie pozostawiając za sobą przeszłości.

Fot. Dvě deci tuše (Szklanka tuszu), reż. Ester Geislerová, 2026. Plakat filmowy: Aerofilms.
FILM

Szklanka tuszu (Dvě deci tuše). Ester Geislerová

Dokument Ester Geislerovej, prezentowany podczas 42. Warszawskiego Festiwalu Filmowego, przybliża postać Petra Geislera - japonisty, tłumacza i kaligrafa. Poprzez osobistą historię rodzinną reżyserka odkrywa świat japońskiej kultury, sztuki pisma i pamięci o człowieku, którego życie łączyło różne tradycje. Film jest zarazem portretem artysty i opowieścią o relacji córki z ojcem.

Fot. 29. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie, 2026. Plakat: Urszula Chylaszek. Materiały organizatora.
WYDARZENIE

29. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie | 22-25 października 2026

Autor Świata według Garpa, twórca Życia Pi i pisarz, którego Tamte dni, tamte noce podbiły świat. John Irving, Yann Martel i André Aciman to tylko część nazwisk zapowiadanych na tegorocznych Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie. Wśród gości znalazła się również laureatka Literackiej Nagrody Nobla Olga Tokarczuk, a także Jacek Dukaj, Szczepan Twardoch, Jakub Żulczyk, Joe Hill, Kristina Sabaliauskaitė i Wojciech Tochman. Cztery dni spotkań autorskich, premier wydawniczych i dyskusji, które pozwolą przyjrzeć się literaturze z perspektywy jej twórców.

Fot. Niezapomniany Fogg, Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury, 2026. Projekt plakatu: Andrzej Pągowski.
SCENA

Niezapomniany Fogg

21-25 października 2026 | Mazowiecki Teatr Muzyczny im. Jana Kiepury, Warszawa. Muzyczna opowieść o Mieczysławie Foggu, którego głos towarzyszył kilku pokoleniom Polaków. Tadeusz Chudecki prowadzi widzów przez życie artysty - od przedwojennej Warszawy, przez zagraniczne tournée, po doświadczenia wojny i powojennej rzeczywistości. Spektakl w reżyserii Anny Wieczur łączy piosenki, teatralne anegdoty i osobiste wspomnienia, przywołując atmosferę dawnych kabaretów i rewii. To również opowieść o przemijaniu, pamięci i niezwykłej trwałości muzyki.

Fot. Hanna Krall i Mariusz Szczygieł - Rozmowy (nie)wygodne. Opracowanie graficzne na podstawie fotografii: Olaf (CC BY-SA 3.0), Tomasz Leśniowski (CC BY-SA 4.0).
PODCAST

Hanna Krall i Mariusz Szczygieł – Rozmowy (nie)wygodne

Spotkanie dwóch wybitnych przedstawicieli polskiego reportażu, których łączy wieloletnia znajomość i szczególna wrażliwość na ludzkie historie. Rozmowa jest okazją do przyjrzenia się warsztatowi reporterskiemu, sztuce zadawania pytań i odpowiedzialności za opowieści powierzane pisarzowi. To spotkanie, które warto obejrzeć nie tylko ze względu na literaturę, ale również na wyjątkową relację między rozmówcami.

Fot. Andrzej Wajda na planie filmu Ziemia obiecana, 1974. Kalendarium Polskie 1944-1984, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa, 1987.
WYSTAWA

Wajda / Czapliński intymnie

19 października - 19 listopada 2026 | Plac Centralny, Warszawa. Fotografie Czesława Czaplińskiego ukazują Andrzeja Wajdę nie tylko jako reżysera, lecz także człowieka uchwyconego w chwilach pracy, rozmów i prywatnych spotkań. Powstające przez kilkadziesiąt lat portrety tworzą zapis wieloletniej znajomości fotografa z artystą, odsłaniając mniej znaną stronę jednej z najważniejszych postaci polskiego kina.

Fot. Tomasz Stawiszyński podczas 6. Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, 2022. Fot. Adrian Tync, CC BY-SA 4.0. · CC BY-SA 4.0
REPORTAŻ

Tomasz Stawiszyński w rozmowie z Remigiuszem Grzelą

O poszukiwaniu własnego miejsca w świecie, potrzebie zakorzenienia i historiach, dzięki którym nadajemy sens własnym doświadczeniom. Punktem wyjścia jest "Czynnik alchemiczny", zbiór opowiadań związanych z grecką wyspą Korfu. Rozmowa prowadzi od wspomnień z dzieciństwa na warszawskiej Chomiczówce po refleksje nad przemijaniem, bliskością i umiejętnością zachowania zachwytu nad życiem.

FILMY

Fot. Plakat filmu „Pasażerka”, reż. Andrzej Munk, 1963. Projekt: Leszek Hołdanowicz.

PASAŻERKA – ANDRZEJ MUNK, WITOLD LESIEWICZ

Na pokładzie transatlantyku Liza dostrzega kobietę, która przypomina jej Martę - więźniarkę Auschwitz, gdzie Liza była strażniczką. Spotkanie uruchamia wspomnienia i konfrontuje ją z własną wersją przeszłości. „Pasażerka” nie opowiada jednak wyłącznie o pamięci obozu. Munk buduje film wokół winy, władzy i mechanizmu samooszustwa - różnicy między tym, jak człowiek pamięta własne czyny, a tym, co rzeczywiście się wydarzyło. Film pozostał niedokończony po śmierci Andrzeja Munka w 1961 roku. Zrealizowany przez niego materiał scalił Witold Lesiewicz, uzupełniając go komentarzem Wiktora Woroszylskiego. Premiera odbyła się 20 września 1963 roku, dokładnie w drugą rocznicę śmierci Andrzeja Munka.

Fot. Plakat: materiały prasowe / El Deseo

Gorzkie święta (Amarga Navidad), Pedro Almodóvar

Po śmierci matki Elsa robi to, co wielu z nas potrafi najlepiej - zajmuje się wszystkim, tylko nie własną stratą. Pracuje bez przerwy, aż ciało zaczyna domagać się uwagi. Wyjazd na Lanzarote miał być ucieczką, staje się jednak momentem, w którym nie da się już ominąć tego, co zostało niewypowiedziane. Pedro Almodóvar przygląda się żałobie bez zamykania jej w opowieści o stracie. Interesuje go również to, co dzieje się później: jak cudze doświadczenia przenikają do sztuki i gdzie przebiega granica między życiem a historią, którą zaczynamy z niego tworzyć.

Fot. „Czas, który nie nadszedł”, reż. Julia Rogowska. Plakat: materiały prasowe / Agencja ZA.

„Czas, który nie nadszedł”, reż. Julia Rogowska

W świecie, w którym młodość stała się warunkiem przynależności, Sara odmawia kuracji zatrzymującej starzenie i zostaje usunięta poza nawias społeczeństwa. Po latach spotyka Oskara - mężczyznę, z którym miała się zestarzeć, a który dokonał przeciwnego wyboru. Pełnometrażowy debiut Julii Rogowskiej wykorzystuje dystopię, by przyjrzeć się ciału, przemijaniu i cenie życia według narzuconych reguł. W rolach głównych Agata Kulesza i Dobromir Dymecki, obok nich m.in. Bartosz Bielenia, Michalina Łabacz, Vanessa Aleksander i Maciej Musiał. Film ma premierę podczas 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, a do kin trafi 16 października.

Fot. Materiały prasowe Aurora Films

O czym sobie nie mówimy. Gabriele Muccino

Dwie zaprzyjaźnione rodziny wyjeżdżają do Maroka, zabierając ze sobą przemilczane urazy i kryzysy. Adaptacja prozy Delii Ephron obserwuje, jak pozornie stabilne relacje rozpadają się pod wpływem pragnień i niewypowiedzianych emocji.

Fot. Mat.prasowe.

Dmuchawce. Momoko Seto

Animowana podróż obserwowana z perspektywy nasion przemierzających świat przyrody. Film łączy wyobraźnię wizualną z uważnym spojrzeniem na ekosystemy, przemianę i biologiczne strategie przetrwania.

INNY ŚWIAT

Myśl

Myśl jako początek rzeczywistości – FilozoFia kreacji świata

Na początku była myśl. Nim człowiek wypowie słowo, nim uczyni pierwszy gest, wszystko rodzi się w umyśle - w niewidzialnej przestrzeni świadomości. Myśli są fundamentem, na którym budujemy swoją rzeczywistość, a ich natura determinuje zarówno nasze postrzeganie świata, jak i nasze działania. Czy więc to, kim jesteśmy, nie jest w istocie konsekwencją naszych własnych myśli? MYŚL -POCZĄTEK ISTNIENIA Wielkie systemy filozoficzne od wieków próbowały odpowiedzieć na pytanie o naturę myśli i ich wpływ na rzeczywistość.

Granica między percepcją a wyobrażeniem w świetle neuronauki.

Wizualizacja przez długi czas była traktowana jako zjawisko subiektywne, trudne do uchwycenia i pozostające poza obszarem twardej nauki. Dopiero rozwój nowoczesnych metod obrazowania mózgu, takich jak funkcjonalny rezonans magnetyczny, pozwolił zobaczyć, że wyobraźnia nie jest ulotnym aktem mentalnym, lecz mierzalnym procesem neurobiologicznym.

STAŁOŚĆ

Przez lata życie było ruchem. Człowiek zaskakująco łatwo oswaja się z tymczasowością. Z myślą, że wszystko jest tylko na chwilę. Współczesny rytm życia wyraźnie temu sprzyja. Łatwiej wyjechać niż zostać. Łatwiej zmienić miejsce niż się w nim urządzić. Łatwiej zacząć od nowa niż coś kontynuować. Stałość coraz rzadziej kojarzy się z wolnością. Częściej z ograniczeniem.

DRUGI CZŁOWIEK JAKO LUSTRO: PROJEKCJA I RELACJE W CISZY

Spotkanie z drugim człowiekiem jest jednym z najbardziej niezwykłych doświadczeń, jakie oferuje nam życie. Nie dlatego, że pozwala nam poznać kogoś innego, lecz dlatego, że staje się zwierciadłem, w którym odbija się nasza własna prawda.

Nieszczelne ciała, wspólne światy. Polska sztuka w ReykjavíkuKatarzyna Górna, Portret podwójny (Double Portrait), 2001. Wydruk fotograficzny. Fot. Marta Kępska, 2026. Tekst: etykieta wystawowa, Reykjavík Art Museum - Hafnarhús.

Nieszczelne ciała, wspólne światy. Polska sztuka w Reykjavíku

W Reykjavík Art Museum - Hafnarhús trwa wystawa Leaky Bodies, Shared Worlds. Works from the Bunkier Sztuki Collection in Kraków, prezentująca twórczość trzydziestu polskich artystek i artystów. Na dwóch piętrach muzeum zgromadzono dzieła podejmujące zagadnienia cielesności, ludzkiej autonomii oraz zależności między człowiekiem a otaczającym go środowiskiem. Ekspozycja ukazuje, jak biologiczne, społeczne i kulturowe granice podlegają nieustannym przekształceniom, a natura, historia i technologia uczestniczą w kształtowaniu ludzkiego doświadczenia.

Punktem wyjścia do autorskiej refleksji stało się oprowadzanie z udziałem Marty Antoniak, Bartosza Kokosińskiego i Michała Zawady. Rozmowy prowadzone przed ich pracami odsłoniły szczególnie interesujący wymiar wystawy: zależność między artystycznym zamysłem a historycznymi i kulturowymi okolicznościami odbioru. To, co w jednym miejscu wydaje się znajome, gdzie indziej może wymagać zupełnie innego sposobu patrzenia. Również upływ czasu zmienia kontekst przedstawień, wprowadzając do nich skojarzenia, których twórcy nie mogli przewidzieć.

Prezentacja krakowskiej kolekcji na Islandii staje się okazją do namysłu nad pamięcią zapisaną w przedmiotach, wyobrażeniami natury oraz polityczną historią krajobrazu. Artykuł przygląda się tym zależnościom poprzez konkretne realizacje artystyczne i rozmowy, w których ujawniają się granice między intencją twórcy, doświadczeniem odbiorcy a rzeczywistością nieustannie zmieniającą warunki interpretacji.

ANTONI HASKA. BEZ KAMERY.Antoni Haska. Fotografia archiwalna, dzięki uprzejmości Galerii Dyląg.

ANTONI HASKA. BEZ KAMERY.

Czy film może powstać bez kamery, a dzieło sztuki angażować nie tylko wzrok, lecz także ruch całego ciała? Antoni Haska (1920-2011), artysta i profesor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, przez dekady poszukiwał odpowiedzi na pytania wykraczające poza tradycyjne granice sztuki. Już w 1957 roku eksperymentował z filmem bezkamerowym, tworząc obrazy bezpośrednio na taśmie filmowej. W jego pracach ruch nie był jedynie czymś, co można przedstawić - stawał się doświadczeniem samego odbiorcy.

Haska projektował przyrządy angażujące ciało, badał relacje między formą a przestrzenią i rozwijał koncepcję sztuki kinestetycznej. Interesowało go, w jaki sposób człowiek odczuwa ruch, rozpoznaje znaki i nadaje znaczenie temu, co widzi. W 1973 roku w krakowskim pawilonie BWA, dzisiejszym Bunkrze Sztuki, zaprezentował wystawę Igraszki heurystyczne, a swoje poszukiwania rozwijał następnie w manifestach sztuki kinestetycznej. Jego działalność obejmowała również malarstwo, grafikę, rzeźbę i projektowanie kolorystyki przestrzeni architektonicznych.

Dziś dorobek artysty powraca dzięki wystawom przygotowywanym przez Galerię Dyląg oraz filmowi dokumentalnemu Radość odkrywania. Antoni Haska (2025) w reżyserii Piotra Augustynka. Dokument przybliża nie tylko twórczość Haski, lecz także historię osób, które podjęły się dokumentowania pozostawionych przez niego prac. To opowieść o eksperymencie, pamięci i odkrywaniu artysty, którego dorobek wciąż pozostaje otwarty na nowe interpretacje.


CZYTAJ DALEJ →

BJÖRKBjörk podczas koncertu Björk Orkestral w La Seine Musicale, Paryż, 21 czerwca 2022. Fot. Frédéric Vicomte, CC BY-SA 4.0. Modyfikacja: wersja czarno-biała.

BJÖRK

W 2001 roku Björk pojawiła się na oscarowym czerwonym dywanie w sukni-łabędziu, zostawiając za sobą sześć jaj. Gest, który przeszedł do historii popkultury, był żartem z powagi ceremonii, ale dobrze pokazuje sposób, w jaki artystka od lat przekracza granice między muzyką, obrazem i performansem. Album może stać się u niej interaktywną aplikacją, kostium częścią artystycznej narracji, a osobiste doświadczenie materiałem dla filmu i wielogłosowej kompozycji. Natura przenika się z technologią, intymność z eksperymentem, współpraca z konsekwentną obroną własnego autorstwa. Za wizerunkiem ekscentrycznej artystki kryje się znacznie bardziej złożona historia - również historia kobiety, która musiała walczyć o uznanie własnej pracy. W najnowszych projektach prowadzi ona ku pamięci, śmierci matki i potrzebie stworzenia własnego rytuału pożegnania. Björk od dawna nie mieści się w granicach jednej dziedziny...⟶

Photo: Alvar Aalto, 1960. Autor nieznany
ALVAR AALTO - ALVAR AALTO. HUMANISTYCZNY WYMIAR MODERNIZMU

Architektura Alvara Aalto zaczyna się tam, gdzie funkcjonalizm przestaje wystarczać. Budynek miał odpowiadać na potrzeby człowieka, ale równie ważne pozostawało to, jak światło wpada do wnętrza, jak brzmi przestrzeń, jak materiał reaguje na dotyk i w jaki sposób architektura spotyka się z otaczającym ją krajobrazem.

Urodzony w 1898 roku w Kuortane w Finlandii Aalto rozpoczynał karierę w okresie, gdy europejska architektura przechodziła jedną z największych przemian w swojej historii. Po ukończeniu studiów architektonicznych w Helsinkach w 1921 roku założył własną pracownię w Jyväskylä. Pierwsze projekty pozostawały pod wpływem nordyckiego klasycyzmu, jednak pod koniec lat dwudziestych coraz wyraźniej zwracał się ku modernizmowi i funkcjonalizmowi.

Jednym z projektów, które przyniosły mu międzynarodowe uznanie, było sanatorium przeciwgruźlicze w Paimio, projektowane w latach 1929-1933. Budynek został pomyślany nie tylko jako sprawnie działająca instytucja medyczna. Architektura miała uczestniczyć w codziennym doświadczeniu pacjentów. Znaczenie miały światło, kolor, widok z okna, akustyka, meble i sposób korzystania z przestrzeni.

To podejście z czasem stało się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów twórczości Aalto. Modernistyczna geometria zaczęła ustępować bardziej swobodnym formom, naturalnym materiałom i rozwiązaniom wynikającym z obserwacji człowieka oraz otoczenia. Drewno, cegła i kamień pojawiały się obok betonu, szkła i metalu, a regularne linie coraz częściej przechodziły w krzywizny.

Aalto nie oddzielał architektury od projektowania przedmiotów. Budynek traktował jako całość, w której znaczenie mają również meble, oświetlenie i najdrobniejsze elementy wyposażenia. W 1935 roku wraz z Aino Aalto, Maire Gullichsen i Nilsem-Gustavem Hahlem założył Artek. Powstające w jego pracowni meble wykorzystywały możliwości giętego drewna, pozwalając połączyć produkcję seryjną z formą pozbawioną przemysłowej surowości. Rok później projekt wykonany na konkurs huty Karhula-Iittala dał początek jednej z najbardziej rozpoznawalnych form fińskiego designu - wazonowi znanemu dziś jako Aalto Vase lub Savoy Vase.

Istotną rolę w tej historii odgrywała Aino Aalto, architektka i projektantka, która przez ponad dwie dekady współtworzyła pracownię. Ich wspólny dom w helsińskiej dzielnicy Munkkiniemi, ukończony w 1936 roku, łączył mieszkanie i miejsce pracy. Surowość modernistycznej bryły została tam przełamana drewnem, roślinnością i rozwiązaniami podporządkowanymi codziennemu życiu.

Podobne myślenie można odnaleźć w późniejszych realizacjach. Villa Mairea, ratusz w Säynätsalo, Dom Kultury w Helsinkach czy Finlandia Hall różnią się skalą i funkcją, ale powracają w nich te same pytania: jak człowiek porusza się po budynku, jak odczuwa materiał, gdzie zatrzymuje wzrok i jak architektura może współistnieć z naturą.

Jedną z realizacji Aalto znajduje się również w Reykjavíku. Nordic House otwarto w 1968 roku jako miejsce współpracy kulturalnej krajów nordyckich. Aalto zaprojektował nie tylko sam budynek, lecz również znaczną część jego wnętrza i wyposażenia. Charakterystyczny niebieski dach wyrasta ponad niską bryłę, a wewnątrz naturalne światło prowadzone jest przez świetlik do centralnej części budynku. Biblioteka, audytorium i przestrzenie wspólne tworzą architekturę, której nie ogląda się wyłącznie z zewnątrz - poznaje się ją w ruchu i poprzez sposób korzystania z wnętrza.

Ta relacja pomiędzy architekturą a ludzkim ciałem stała się punktem wyjścia dla wystawy Embodying a Building: Bodies in Aalto Buildings, otwartej 4 października 2026 roku w Nordic House. Elina Brotherus, Dafna Maimon i Ilona Sagar przyglądają się budynkom Aalto poprzez własną praktykę artystyczną. Przebywają w nich, obserwują ich użytkowników, pracują z pamięcią miejsca i sprawdzają, w jaki sposób ciało oraz architektura wzajemnie na siebie oddziałują.

Wystawa zwraca również uwagę na szerszy charakter praktyki Aalto. Coraz częściej mówi się nie tylko o Alvarze, ale o Aaltach - Aino Marsio-Aalto, Elissie Aalto oraz osobach pracujących w ich studiu. Architektura, która przez lata była przedstawiana przede wszystkim poprzez nazwisko jednego autora, okazuje się rezultatem współpracy wielu osób.

Alvar Aalto zmarł w Helsinkach w 1976 roku. Pozostawił po sobie budynki, wnętrza i przedmioty, które trudno zamknąć w jednej kategorii. Ich wspólnym mianownikiem pozostaje przekonanie, że architektura nie powinna podporządkowywać człowieka abstrakcyjnej idei. To przestrzeń ma dostosowywać się do ciała, zmysłów, codziennych czynności i otaczającej natury.

W tym sensie Aalto nie odrzucił modernizmu. Nadał mu ludzką skalę.

KULTURAKościoły Islandii: Miejsca Transcendencji w Surowej KrainieIslandia to kraj, w którym sama natura dyktuje rytm życia. Surowe fiordy, wulkaniczne równiny, lodowce i niekończące się przestrzenie tundry tworzą tło dla historii człowieka, który od tysiącleci stara się odnaleźć sens i przynależność w tym krajobrazie. W tym kontekście kościoły islandzkie nie są jedynie miejscami kultu - są symbolem duchowej obecności człowieka w miejscu, które często wydaje się nieosiągalne. Historia i Początki Kościołów Pierwsze kościoły w Islandii pojawiły się po przyjęciu chrześcijaństwa około roku 1000. Były to małe, często skromne drewniane lub kamienne budowle, wznoszone własnymi rękami lokalnych społeczności. Każdy kościół był wyrazem nie tylko religijności, lecz także potrzeby wspólnoty - w krajobrazie, gdzie odległości między osadami były ogromne, kościół stawał się centrum życia duchowego, a także miejscem spotkań, rozmów i poczucia przynależności.PSYCHOLOGIANarracja o sobie samym: czy jest prawdziwa?Człowiek jest istotą narracyjną. Od momentu, gdy zaczynamy rozumieć siebie i świat, opowiadamy historie - zarówno te, które tłumaczą naszą przeszłość, jak i te, które określają, kim jesteśmy teraz. Filozofia i psychologia od dawna zajmują się pytaniem, na ile te narracje są prawdziwe, czy nas wspierają, czy raczej ograniczają, i czy w ogóle warto się nimi przejmować. Już w starożytnej Grecji Sokrates nawoływał do samopoznania, uważając, że tylko przez refleksję nad sobą możemy dojść do prawdy. Platon sugerował jednak, że to, co uważamy za rzeczywistość, jest jedynie cieniem na ścianie jaskini - nasza historia o nas samych może być równie iluzoryczna. Stoicy, zwłaszcza Marek Aureliusz i Epiktet, podkreślali, że rzeczy same w sobie nie mają znaczenia, dopóki nie nadamy im interpretacji, a to, jak o sobie myślimy, zależy głównie od naszych wewnętrznych filtrów.NATURAKISZONKI – SKARBNICA ZDROWIA OD WIEKÓWOd wieków kiszone warzywa i owoce zajmowały wyjątkowe miejsce w kuchniach na całym świecie. Od fermentowanej kapusty na polskiej wsi, przez koreańskie kimchi, aż po kiszone cytryny w Maroku - każda kultura miała swoje sposoby na konserwowanie żywności. Jednak kiszonki to nie tylko tradycyjne przetwory, które przedłużają trwałość produktów. To także bogactwo składników odżywczych i wsparcie dla zdrowia naszego organizmu. Magia fermentacji Proces fermentacji, który prowadzi do powstania kiszonek, jest naturalnym zjawiskiem chemicznym i biologicznym. Dzięki działaniu bakterii mlekowych (Lactobacillus), cukry zawarte w owocach i warzywach są przekształcane w kwas mlekowy. Kwas ten nie tylko nadaje kiszonkom charakterystyczny, kwaśny smak, ale działa także jako naturalny konserwant, chroniący żywność przed psuciem. Co ważniejsze, bakterie mlekowe to probiotyki - mikroorganizmy, które wspierają nasz układ pokarmowy, pomagając w utrzymaniu równowagi mikroflory jelitowej.

ARCHIWUM

2026
październik 8
wrzesień 16
sierpień 4
lipiec 4
czerwiec 4
maj 5
kwiecień 4
marzec 4
luty 4
styczeń 4
2025
grudzień 5
listopad 4
październik 4
wrzesień 2
sierpień 4
lipiec 6
czerwiec 7
maj 9
kwiecień 13
marzec 34
Wytyczając nowe szlaki: o odwadze tworzenia własnej ścieżkiCzy masz postawę bierną czy czynną?O dualizmie i sztuce nieprzywiązywania się do opiniiFenomen oksytocyny: hormon miłości, bliskości i szczęściaKŁAMSTWA, KTÓRYMI ŻYJEMY. DLACZEGO UCIEKAMY PRZED PRZESZŁOŚCIĄ DO „TU I TERAZ”?” Cicho być „…Panta rhei. O nietrwałości jako prawie istnieniaAfryka mojego dzieciństwa – historia polskich dzieci w cieniu baobabówTworząc jutro: Jak myślenie o przyszłości zmienia nasze dziśJabłko – owoc potęgi, miłości i pokuszeniamalarstwo, które przenika duszę“Najważniejsze , co nam się w życiu przytrafia , to relacja z drugim człowiekiem.” I. KarpowiczSztuka dobrego dialogu – fundament porozumienia i wymiany myśliKim był Carl Gustav Jung? Odkryj sekrety psychologii głębi i swojego CieniaTWÓJ MÓZG A RZECZYWISTOŚĆ. DLACZEGO UMYSŁ CODZIENNIE NAS OSZUKUJE?BOCIAN BIAŁY. ZWIASTUN WIOSNY, NADZIEI I POLSKIEGO FOLKLORUPo prostu żyć! – Przecież jesteśmy tu na chwilę, czy warto się przejmować?Docieranie do pierwotnej przyczyny – sztuka zadawania właściwych pytańMyślenie jak geniusz: Jak przełamywać schematy i odkrywać nowe perspektywyŚwiat jako zbiór prawdopodobieństw.Ogród jako nauczyciel życia-o cierpliwości, harmonii i terapeutycznej mocy naturyOdwaga bycia nielubianym – jak uwolnić się od opinii innych?CYKL SIŁY I UPADKU. CZY DOBROBYT NAPRAWDĘ TWORZY SŁABYCH LUDZI?Raj na południu Lanzarote: Plaże Papagayo, Castillo del Águila i szczyt Ajache ChicoŚwiadoma regulacja emocji: Jak pozostać w kontakcie ze sobą i uruchamiać swoje zasoby w każdej sytuacjiPIENIĄDZE A PEWNOŚĆ SIEBIE: CZY MATERIALNY DOBROBYT BUDUJE NASZĄ WEWNETRZNĄ SIŁĘ ?Czosnek – skarb polskiej kultury i tradycji: Kiszenie jako sposób na zachowanie zdrowiaCzy wiesz, jakim kluczem poruszasz się w życiu?Lęk przed śmiercią: Głębokie źródło naszych obawEl Golfo – Niezwykła Plaża, w Sercu LanzaroteSok brzozowy – eliksir życia z głębi polskiej ziemiMoc czytania – jak książki otwierają horyzonty i przenoszą nas do innych światówSABOTAŻYŚCI MARZEŃ. DLACZEGO INNI WMAWIAJĄ NAM, ŻE CZEGOŚ NIE MOŻEMY?POZNAJ SIEBIE. DLACZEGO TAK TRUDNO ŻYĆ BEZ SPOŁECZNYCH MASEK?
luty 60
POMOC JAKO WYBÓR, NIE WALUTA-O CZYSTYM DAWANIUdom: przestrzeń kreacji i bezpieczna przystańChwile, które zostają z nami: Jak nasza pamięć zapisuje wyjątkowe doświadczeniaPoszukiwanie straconego czasu – podróż, której nie da się odbyćSŁOWO NIE TO PEŁNE ZDANIE. O GRANICACH, AUTONOMII I EGZYSTENCJALNEJ WOLNOŚCIobrazy Nie oderwane od rzeczywistościWysoka wrażliwość: dar głębokiego odczuwania czy ciężar w świecie nadmiaru?Strefa komfortu: iluzja bezpieczeństwa czy więzienie umysłu?Lojalność w relacjach – między etyką a psychologiąGwieździste niebo. Okno do nieskończoności i własnego wnętrzaNarracja o sobie samym: czy jest prawdziwa?Aloe Vera – Dziedzictwo LanzaroteCzy życie pisze za ciebie scenariusz, czy to ty jesteś jego autorem?POWITANIE SŁOŃCA: RYTUAŁ JOGI, ZNACZENIE I KORZYŚCI ASANROLE SPOŁECZNE A TOŻSAMOŚĆ. KIM JESTEŚMY PO ZDJĘCIU WSZYSTKICH MASEK?Queso MajoreroJedyna Racja to Wibracja: Psychologia i Filozofia Energii ŻyciaZłość jako Brama do Głębszych UczućSpełnianie Marzeń z Wczesnej Młodości: Powrót do Pierwotnej IntencjiPotęga Poranka: Jak Poranne Rytuały Kształtują Cały DzieńMoc oceanu: FilozoFia i nauka o zdrowotnym wpływie morskich kąpieliSiła Wsparcia: Jak Otoczenie Kształtuje Naszą Drogę do SukcesuMasz wrażenie, że rzeczywistość jest snem? Poznaj sekret déjà rêvé„Prosta historia” – podróż przez życie na kosiarceEnergia podąża za uwagąLustrzane Neurony: Jak odbicie innych kształtuje nasze emocje i działanieRÓŻNORODNOŚĆ: PSYCHOLOGIA TOŻSAMOŚCI I TEORIA WIELKIEJ PIĄTKIWYTRWAŁOŚĆ I NIEZŁOMNOŚĆ W „STARYM CZŁOWIEKU I MORZU” – LEKCJA ŻYCIA OD HEMINGWAYAMihály Csíkszentmihályi i teoria przepływu – sztuka pełnego zaangażowaniaNeti Neti – Ścieżka Czystej ŚwiadomościOUBATORI: JAPOŃSKA SZTUKA ROZWOJU I AKCEPTACJI WŁASNEGO RYTMUNie jesteś marionetką – o granicach, sprawczości i prawie do własnego życiaDobrostan: Psychologiczne i Filozoficzne Aspekty Jakości ŻyciaKoherencja serca: Sekret zdrowia emocjonalnego i fizycznegoPOKRZYWA: WŁAŚCIWOŚCI, TRADYCJE POLSKIEJ WSI I UKRYTA MOCPLEMIĘ TARAHUMARA. JAK BIEGACZE Z SIERRA MADRE OSZUKALI LUDZKIE ZMĘCZENIE?Wilk w polskiej kulturze: wolność, lojalność i instynktPico de la Zarza – dach Fuerteventury i okno na rajskie plażeŚWIAT W ZIARNKU PIASKU: FILOZOFIA, MISTYKA I UWAŻNOŚĆKruk – geniusz wśród ptaków. Jak mroczny władca nieba podbił świat inteligencji?Walt Disney: Magia Wizji i Moc MarzeńMyśl jako początek rzeczywistości – FilozoFia kreacji świataEl Cotillo – perła północno-zachodniego wybrzeża FuerteventuryIgnorancja jako Filar cierpienia – odkrywanie siebie w świetle nauk BuddyI Ching – Księga Przemian: Klucz do Natury WszechświataAlan Watts – filozof, który połączył Wschód i ZachódWewnętrzne dziecko – klucz do prawdziwego uzdrowieniaOdpowiedzialność – odpowiedź na rzeczywistośćTranscendencja – droga do głębszego poznania siebie i świata„Apetyt na czereśnie” – opowieść o spotkaniu…„Koniec jest moim początkiem” – rozmowa o życiu, które było pełniąWIELKIE PIĘKNO PAOLA SORRENTINO. MELANCHOLIA I ZMIERZCH RZYMSKICH ILUZJIKant i gwiaździste niebo nad nami – o bezkresie, który prowadzi do wnętrzaSztuka dawania: o mocy dzielenia się sobąIluzja posiadania: o sztuce odpuszczaniaUrodziny – czas na świętowanie czy refLeksję?Drzewko szczęścia – roślina, która przynosi harmonię i powodzenie„Wiem, co wiem na pewno” – Książka, która odkrywa mądrość życia„Ukryte pragnienia” – Bertolucci„Sonata jesienna” w Teatrze Narodowym – kiedy emocje grają najgłośniej
styczeń 74
Minimalizm: Magia Porządku, Spokój UmysłuErnest Malinowski – budowniczy kolei w chmurach„Nie będziesz miał cudzych bogów przede mną” – człowiek, maszyna i nieprzewidywalność w Dekalogu KieślowskiegoKomosa – dar natury z głębi wiekówGóry Świętokrzyskie: Bajkowy świat skał, lasów i tajemniczych miejscSny: Brama do świata podświadomościForrest Gump: Lekcja życia w najczystszej formieEfekt motyla – tajemnica małych przyczyn i wielkich skutkówPost przerywany – opowieść o samoregulacji i sile ciała do uzdrawiania„Alicja w Krainie Czarów” – Podróż przez Zwierciadło WyobraźniKazimierz nad Wisłą – Perła, Gdzie Czas Płynie WolniejTajemnica spojrzenia: Podróż do świata Damy z gronostajemStrażniczki wiary i tradycji-magia przydrożnych kapliczekBiałoporek brzozowy: opowieść z serca lasuCisza: Głębia, która transformuje umysł i duszęCIĄG FIBONACCIEGO: SEKRET HARMONII WSZECHŚWIATA I NATURYNie wiem, co czujesz – o autentycznym współodczuwaniu w relacjach międzyludzkichCamino de Gran Canaria – Wędrówka Przez Serce WyspyMirabelka – mały owoc o wielkim znaczeniuBiała kartka – spotkanie z sobą samymOdwaga – klucz do zmiany i spełnieniaCo się z nami dzieje, gdy jesteśmy zakochani? Chemia miłości pod lupąZachód słońca: Nauka i magia w jednymWoda mineralna – naturalne bogactwo z głębi ziemiMOC NASIONA. CZY W MAŁYM ZIARNIE MOŻNA ZAMKNĄĆ PRZYSZŁOŚĆ ŚWIATA?Odległość w Naszej Głowie: Ograniczenia, Strach i Moc Mikro DziałaniaZłoto Bałtyku. Tajemnice i Magia Skamieniałej ŻywicyWibracja dźwięku – uzdrawiająca siła mis tybetańskich i gongów„Mały Książę” – ponadczasowa opowieść o samotności i poszukiwaniu sensuCzy Wstyd Powstrzymuje Nas przed Byciem Sobą? Jak Zawstydzenie Wpływa na Nasze DecyzjeTriumf wód i ducha: Teresa Zarzeczyńska-Różańska – pierwsza Polka, która przepłynęła kanał La MancheBoso, ale w ostrogach!HOLENDRZY NAD WISŁĄ: TAJEMNICE I DZIEDZICTWO OSADNIKÓW OLĘDERSKICHUratowane skarby z potopu: niezwykła opowieść o odzyskanej historiiMIKROKOSMOS PSZCZÓŁ: ZŁOŻONY ŚWIAT NIEZWYKŁYCH OWADÓW I ICH KLUCZOWA ROLA W PRZYRODZIECZYM PACHNIE SZCZĘŚCIE? O NIEZWYKŁEJ MOCY ZAPACHÓWPÓŁWYSEP HELSKI – RAJ NIEZAPOMNIANYCH PLAŻKRZYSZTOF BARANOWSKI I JEGO SZKOŁA „POD ŻAGLAMI” – MISTRZ EDUKACJI ALTERNATYWNEJ„89 MM OD EUROPY” – GRANICA DWÓCH ŚWIATÓW W FILMIE MARCINA ŁOZIŃSKIEGOKISZONKI – SKARBNICA ZDROWIA OD WIEKÓWJON FREDERICKSON: KŁAMSTWA, KTÓRYMI ŻYJEMY. JAK ODNALEŹĆ PRAWDĘ O SOBIE?MAZOWSZANKA PRUSZKÓW: KOSZYKARSKA POTĘGA LAT 90. – HISTORIA, KTÓRA ZMIENIŁA POLSKĄ KOSZYKÓWKĘGrzyby: architekci podziemnych ekosystemówWOLIN – WYSPA PEŁNA TAJEMNIC PRZYRODY I HISTORIISTANISŁAW JERZY LEC – MISTRZ AFORYZMU, FILOZOF SŁOWA, PROWOKATOR MYŚLIGOZO – RAJ DLA MIŁOŚNIKÓW TREKKINGUMinorka poza utartym szlakiem. Co kryje historyczna ścieżka Camí de Cavalls?MADERA: RAJ DLA MIŁOŚNIKÓW TREKKINGU – TRASA NA PICO RUIVOWYSPY CÍES: HISZPAŃSKI RAJ NA ZIEMIFANGOR W PRZESTRZENI PUBLICZNEJ W WARSZAWIE: SZTUKA, KTÓRA ŻYJE Z MIASTEMREMBRANDT W ZAMKU KRÓLEWSKIM W WARSZAWIE: DWA PORTRETY, KTÓRE ŁĄCZĄ CZAS I PRZESTRZEŃOGIEŃ JAKO ŻYWIOŁ JEDNOŚCI, OCZYSZCZENIA I ODRODZENIAIRVIN D. YALOM: ODPOWIEDZI SĄ W NASKRYSTYNA CHOJNOWSKA-LISKIEWICZ – PIERWSZA KOBIETA, KTÓRA SAMOTNIE OPŁYNĘŁA ŚWIAT„WSZYSTKO O MOJEJ MATCE” – HISTORIA KOBIET W DRODZE„Okruchy dnia” – melancholia utraconego czasuODYSEJA DUSZY: „1900 CZŁOWIEK LEGENDA” JAKO POETYCKA METAFORA GENIUSZU I SAMOTNOŚCIPodróż, która zmienia życie: Wędrówka jako transformacja umysłu i duszySYCYLIJSKI STYL ŻYCIA: SEKRET DŁUGOWIECZNOŚCI I HARMONIIPAMIĘĆ WODY: CZY WODA MA PAMIĘĆ? NAUKA CZY PSEUDONAUKASól Kłodawska – Naturalna Siła ZiemiSYSTEMATYCZNOŚĆ I RYTUAŁY. JAK KRÓTKOTERMINOWE WYZWANIA ZMIENIAJĄ MÓZG?UKŁADANIE PUZZLI A NEUROPLASTYCZNOŚĆ. JAK MAŁE KAWAŁKI ZMIENIAJĄ MÓZG?Inny świat w mikroskali: Życie bakterii i mikroorganizmówOLEJKI ETERYCZNE: WPŁYW NA MÓZG I NEUROPLASTYCZNOŚĆCukier: Niewidzialny Wróg Naszego UmysłuTerapia Grupowa: Siła Wspólnoty w Procesie LeczeniaREGENERACJA I OCZYSZCZANIE MÓZGU. CO DZIEJE SIĘ Z NAMI PODCZAS SNU?EKSPOZYCJA NA ZIMNO. JAK ZIMNE KĄPIELE WPŁYWAJĄ NA CIAŁO I UMYSŁKurkuma: Naturalny Strażnik Układu Odpornościowego i MózguMasaż limfatyczny – oczyszczanie organizmuO Traumach Ukrytych w CieleUzdrawiająca moc oddechuPOMIĘDZY ZMIERZCHEM A ŚWITEM. CHWILE, KTÓRE ZATRZYMUJĄ ŚWIAT.